Bewegen en sporten met een ICD 

In toenemende mate zien onze gespecialiseerde fysiotherapeuten Sarah en Rosa hartpatiënten met een ICD. Een ICD is een apparaatje dat ingrijpt bij gevaarlijke hartritmestoornissen. Als je een ICD hebt, kun je als hartpatiënt gelukkig nog veel ondernemen. Het is vooral belangrijk dat je weet welke bewegingen en sporten je wel en niet kunt uitoefenen en op welke manier. In deze blog geven wij meer inzicht in het omgaan met een ICD.

Wat is een ICD?

Een ICD is een apparaatje dat ingrijpt bij gevaarlijke hartritmestoornissen. De ICD geeft een schok om het normale hartritme te herstellen. Hiermee voorkom je een hartstilstand. Een ICD bestaat uit 2 delen: het kastje en de draden/elektrode(n) die voor de signalen van en naar het hart zorgen.

De afkorting ICD staat voor Implanteerbare Cardioverter Defibrillator.

  • Implanteerbaar: wordt onder de huid aangebracht
  • Cardioverter: het omzetten (converteren) van een afwijkend hartritme naar een normaal ritme
  • Defibrillator: het afgeven van een schok om het hart te defibrilleren

Wat zijn de beweegadviezen bij iemand met een ICD:

Allereerst is het belangrijk te weten hoe een ‘’standaard’’ ICD en de draden zijn geïmplanteerd. Als je deze route en plaats voor je ziet is het makkelijker logisch te redeneren welke bewegingen risico’s met zich meebrengen en welke bewegingen nog wel gewoon kunnen.

De ICD wordt bij voorkeur onder het linker sleutelbeen geplaatst. Bij mensen die de linkerarm veel gebruiken is dit soms het rechtersleutelbeen. Een enkele keer plaatst de arts de ICD in de buik.

Beweegadvies bij een ICD voor de eerste zes weken

Om te zorgen dat de draden goed kunnen vastgroeien, is het advies de eerste zes weken de arm niet boven het hoofd te bewegen (maximaal tot kinhoogte) en niet teveel met de arm draaien. Je mag in deze periode nog niet zwaar tillen of zwaar lichamelijk werk verrichten. Activiteiten waarbij je de arm veel beweegt (stofzuigen, dweilen, zagen etc.) kun je beter vermijden. Probeer de arm niet achter het te lichaam brengen, pas bijvoorbeeld op met het aantrekken van de jas. Tegen wandelen en fietsen is normaal gesproken geen bezwaar. Om te voorkomen dat de schouderspieren gaan verstijven is het zeker niet de bedoeling dat je de schouder gaat ontzien.

Beweegadvies bij een ICD na de eerste zes weken

In de periode daarna kan en mag je weer heel veel. Dagelijkse bezigheden in de huishouding en tuin kun je geleidelijk oppakken en ook sportieve activiteiten kun je weer gaan opbouwen. Het is (voor jouw algehele gezondheid) belangrijk dat je weer lekker in beweging komt en op z’n minst 30 minuten per dag (extra) beweegt. Dit kan in de vorm van wandelen of fietsen maar ook andere sporten zijn toegestaan.

Welke activiteiten en sporten vragen  extra aandacht en waarom:

Bewegingen van de (ICD) arm boven de schoudergordel en achterwaarts kunnen rek geven op de draden van de ICD. Als deze bewegingen in enkelvoud of sporadisch worden gemaakt zoals het pakken van een kopje uit de keuken-bovenkast is dit geen probleem. Worden deze bewegingen herhaaldelijk en langdurig achter elkaar uitgevoerd dan zou dit de kans op vervroegde slijtage, isolatiedefect of loslating van de geleidingsdraden kunnen vergroten (o.a. t.g.v. costoclaviculaire compressies). Denk hierbij aan:

  • Regelmatig roeien op het water of op een roeiapparaat
  • Een fitness-krachttoestel als de vertical traction of de lat pull down
  • De afslag bij golf en het opslaan bij tennis
  • De borstcrawl bij zwemmen (zwemmen bij voorkeur niet alleen)
  • Volleybal en badminton  
  • Aerobics (veelvuldig bewegen van spieren in en rond de borstkas)
  • Contactsporten; wegens het risico op verplaatsing en/of beschadiging van de geleidingsdraden, de ICD en de huid
  • Een aantal sporten, zoals parachutespringen, bergsport en diepzeeduiken is risicovol vanwege de kans het bewustzijn te verliezen door hartritmestoornissen.

In deze gevallen kan het soms handig zijn een andere sport te gaan beoefenen, of de technieken op een andere manier uit te voeren. Zoals opslaan met de tegenovergestelde arm, een andere zwemslag aanleren of de hometrainer of loopband i.p.v. het roeiapparaat te gebruiken.

Sommige contact- en competitieve sporten worden bij een ICD afgeraden omdat:

  • ICD’s en de werking hiervan veelal niet is getest onder extreme fysieke omstandigheden
  • Concurrerende, competitieve en (extreem) intensieve sporten hartritmestoornissen kunnen uitlokken (kans 2,5x zo groot)
  • Dit het risico op (directe) beschadiging van de ICD en bedrading vergroot

Belangrijk informatie om rekening mee te houden bij een ICD:

  • Het gebruik van een hartslagmeter (horloge en/of borstband) om de borst is veilig
  • De sensoren die in de handvatten van een fitnesstoestel zitten om de hartslag te meten, geven geen interferentie met de ICD
  • Een smartwatch werkt met bluetooth en die techniek is ongevaarlijk voor ICD-dragers. Bewaar voor alle zekerheid minimaal 15 cm afstand van de plaats waar de ICD zich bevindt
  • Als je op een verantwoorde manier intensiever wilt trainen of sporten is het aan te bevelen op de hoogte te zijn van de instellingen (detectie/shock zones) van jouw ICD en hier qua hartslag ruim onder te blijven

Elke hartcasus is uniek. Ook voor de onderliggende hartziekte kunnen nog aanvullende, specifieke beweegadviezen vereist zijn. Essentieel voor je algemene gezondheid is dat je weer actief wordt of blijft en gaat doen wat je leuk vindt. Een actieve leefstijl draag bij aan een gezond hart, gezonde vaten, een goed gevoel en nog veel meer. Er kan meer wel dan niet. Onze gespecialiseerde fysiotherapeuten Sarah en Rosa helpen je graag verder en neem bij twijfel altijd contact op met je behandelend cardioloog. 

Bronnen en meer informatie:

  • https://www.heartregistry.org.au/2014/01/living-with-an-icd-exercise-and-playing-sport/
  • Review. Exercise and competitive sports in patients with an implantable cardioverter-defibrillator . Hein Heidbuchel Francois Carré. European Heart Journal, Volume 35, Issue 44, 21 November 2014, Pages 3097–3102
  • Stichting ICD dragers Nederland (STIN):
    https://www.stin.nl/
  • Of de uitgebreide folder van de NVHVV: http://www.nvhvv.nl/userfiles/Folder%20ICD%20drager%20WIBEN%20aug2017.pdf


Terug naar Blog-overzicht